مناظره تلویزیونی (٣): سیاست داخلی و خارجی

۱۳۹۲/۰۳/۱۷     |       rouhani.ir     |     صدا و سیما

دیدگاه‌ها و برنامه‌های سیاست داخلی و خارجی دکتر روحانی و نقد دیگر کاندیداها

در ادامه سومین روز مناظره نامزدهای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، حسن روحانی دیدگاه‌های خود درباره سیاسی را بیان کرد و دیگر نامزدها به نقد دیدگاه‌های وی پرداختند.

بیان دیدگاه‌های نامزدها به قید قرعه؛

محمدباقر قالیباف:
من بحث را از سیاست خارجی شروع می‌کنم که نکته مهم و جدی امروز ماست و نقش کلیدی و تاثیرگذاری در اداره کشور دارد. سوال اینجاست که ما در سیاست خارجی چه هدفی را دنبال می‌کنیم؟ سیاست خارجی باید منافع ملی، امنیت ملی و هویت ملی و دینی و انقلابی ما را تضمین کند. این رسالتی است که برعهده سیاست خارجی و دستگاه دیپلماسی کشور است. سیاست خارجی نیز مثل بقیه حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاست داخلی نباید خارج از سیاست‌های کلان حرکت کند، اما آیا دستگاه دیپلماسی ما که مدیریت اجرایی تحقق این اهداف را برعهده دارد، از توانایی لازم برخوردار بوده یا نه؟

حوزه دیپلماسی ما در سالیان گذشته نتوانسته در تحقق اهداف سیاست خارجی محقق باشد. در بحث هدفمندی یارانه‌ها می‌بینیم کسی با این موضوع مخالف نبود ولی می‌بینیم ضعف آن در اجرا معلوم شد. در سیاست خارجی هم ما در رویکردها دچار اشکال نیستیم اما جایی که باید در جهت تحقق آن حرکت کنیم، چالش جدی ماست. ما نیازمند تغییر رویکرد مدیریتی برای اداره جامعه هستیم که یک بخش آن سیاست خارجی است که کارنامه قابل قبولی در آن نداشته‌ایم. البته زحمات به جای خود اما در سیاست خارجی شرایط بین‌المللی مرتب در حال تغییر است و لذا باید به روز و با دریافت و تحلیل صحیح حرکت کنیم.

پنج محور جدی در حوزه دیپلماسی وجود دارد. یکی تحقق انسجام داخلی است، دولتی که درون کشور مورد تحسین مردم نباشد، پشت هیچ مذاکره یا مقاومت و استقامتی مورد توجه مردم دنیا قرار نمی‌گیرد، باید درون کشور الگوی درستی داشته باشیم. دیپلماسی فعال منطقه‌ای نیز باید مورد توجه قرار گیرد که از مزیت‌های نسبی و نقطه قوت ماست. نکته دیگر فعال کردن دیپلماسی اقتصادی است که یا در آن تعطیل بوده‌ایم یا کارنامه مشخصی نداریم.

حوزه دیپلماسی عمومی هم نیازمند توجه است. همچنین راهبرد مقاومتی مقتدرانه و رقابت هوشمندانه در سطح بین‌الملل باید مورد توجه باشد.

روحانی: من تعجب کردم که آقای قالیباف در زمینه سیاست خارجی گفت که سیاست خارجی ما ناموفق بوده است. سیاست خارجی در دولت سازندگی توانست تکنولوژی را از خارج وارد کند و باقی‌مانده سرزمین ما را از بعثی‌ها پس بگیرد و تحول بزرگی در کشور ایجاد کند و با کمک شورای عالی امنیت ملی ما توانستیم اسرا را به کشور برگردانیم و در این دوره هم صدام در سازمان ملل محکوم شد. در دوره خاتمی کشور از بحران نجات پیدا کرد در آن دوره اتفاق 11 سپتامبر رخ داد و دو کشور منطقه مورد تهاجم قرار گرفت و ایران همیشه در لیست حمله قرار داشت اما ایران توانست با تدبیر از این مسیر جدا شود و بالاترین بهره‌برداری را در سیاست خارجی داشته باشد دشمن ما در افغانستان و عراق منکوب شد و ایران سالم ماند و ما به مردم عراق و افغانستان کمک کردیم سیاست خارجی آن هشت سال بسیار موفق بود و من نمی‌خواهم بگویم در این هشت سال هم در همه زمینه‌ها ناموفق بوده است.

تحقق حق مردم به فداکاری بزرگ نیازمند است از سوی دیگر باید دولتمردانی روی کار بیایند که پیش از این که به فکر جناح و گروه خود باشد به فکر احیای حقوق مردم باشند کشمکش‌های سیاسی کافی است. دولتی تشکیل خواهم داد و توجه همه را به سمت تحول در اقتصاد و فرهنگ جامعه سمت و سو خواهیم داد که از همه افراد توانمند این سرزمین استفاده کند قول می‌دهم منازعات سیاسی پایان یابد میزهای گفت‌وگو را تشکیل خواهم داد و آزادی‌های مشروع را در داخل کشور تثبیت و حمایت می کنم و قوانین و مقرراتی را تدوین خواهم کرد که همه بتوانند از حقوق خود دفاع کنند.

جلیلی: من درباره اظهارات آقای قالیباف می خواهم نکاتی را عرض کنم منطقه گرایی و دیپلماسی اقتصادی که ایشان فرمودند الان هم هست سوال اینجاست که چگونه می‌خواهند اجرا کنند این که سیاست خارجی براساس منافع ملی و ارزش‌ها باید باشد، درست است اما اگر سیاست خارجی کشوری در تقابل و تعارض با شما بود چگونه عمل می‌کنید؟ در برنامه راهبردی شما جمله‌ای ذکر شده تحت این عنوان که "اگر دنبال نظم هستیم، نباید به طوری عمل کنیم که جلوه آن به چالش کشیدن قدرت هژمونی باشد" یکی از بحث‌های ما همین است که قدرت هژمونی موجود در جهان را قبول نداریم و با آن چالش می کنیم ما در چالش با نظامی هستیم که می خواهد خود را به زور حاکم دنیا کند. اما نکاتی مطرح شد را قبول دارم یکی از رویکردهای بسیار مثبت نظام ما در سیاست خارجی و قدرتش در این است، دستگاه‌ها باید خود را با این منطبق کنند. من قبول دارم که قدرت لازم را ندارد.

وزارت خارجه ما به دلیل برخی از تدابیری که از ابتدای انقلاب صورت گرفته است، آن ظرفیتی که باید داشته باشد با بار بزرگی که بر دوش آن است، فاصله دارد. باید قوی‌تری از این باشد که بتواند عمل کند.

اما آقای روحانی نکته‌ای مطرح کردند و همچنین آقای عارف صحبت‌هایی کردند که البته آقای حداد عادل اشاراتی داشتند فکر می کنم منظور آقای حداد عادل این است که در زمانی که برخی دوستان شعار همراهی با این نظم را می دادند و می‌گفتند باید از این تقابل‌ها جلوگیری کنیم پاسخش چه بود؟ نتیجه‌اش این بود که در دوره آقای هاشمی دو حکم جلب برای ایشان آمد و در زمان آقای خاتمی این بود که بعد از این همه همکاری در قضیه افغانستان گفتند ایران محور شرارت است، نه این که حرف‌های آنان درست باشد، بحث این است که این شیوه غلط است، اگر با این شیوه بخواهیم وارد شویم نتیجه‌اش همین خواهد بود که دیدیم.

روحانی: ولی منافع ملی کشور حفظ شد.

جلیلی: منافع ملی کشور کی حفظ شد؟ دقیقا در دورانی بود که عده‌ای نگران بودند که به عراق و افغانستان حمله شد حالا نکند به ایران هم حمله کنند. اما ظرفیتی ایجاد شد که آمریکا هم در افغانستان زمین گیر شد هم در عراق.

روحانی: کی؟ دقیقا در دوره آقای خاتمی بود که آمریکا زمین گیر شد این طور است.

جلیلی: آمریکا که از سال 82 وارد شد، سال چند مجبور به خروج از آن شد؟

روحانی: از سال 83 آمریکا گرفتار شد.

جلیلی: آمریکا با اقتدار آمد برخی می گفتند ما گفت و گوهایی که در بحث هسته‌یی در تهران داشتیم نتیجه گفت‌وگوهای بغداد بود. چون ایران ترسید این را آقای بلرر گفته است.

روحانی:‌ درست نیست.

جلیلی: این اظهاراتی است که آن‌ها مطرح کردند.در چنین فضایی که نگرانی ایجاد کرده بودند احساس می کردند با دو حمله به عراق و افغانستان می توانند ایران را مرعوب کنند. اما اتفاقا فضایی ایجاد شد که توانست آنان را زمین گیر کنند.

روحانی: تاریخ را که نمی توانیم تحریف کنیم.

جلیلی: در قضیه عراق خودشان درخواست داشتند که با آنان مذاکره کنند. کسانی که احساس می کردند آمریکا بعد از عراق و افغانستان ممکن است به سراغ ایران بیاید نه تنها این طور نشد، بلکه آمریکا به دنبال درخواست مذاکره با ایران افتاده بود تا بتواند جان سالم به در ببرد.این می تواند اقتدار ایجاد کند.

مطلبی را که آقای عارف به آن اشاره کردند و فرمودند اگر می خواهیم از سلایق جلوگیری کنیم راهش قانون است ما با قانون می توانیم جلوی سلایق بیاستیم اگر بیاییم به صراحت از کسانی که بزرگترین بی قانونی را مرتکب شدند با افتخار یاد کنیم همان حمایت از سلایق می شود. اگر کسی خلاف قانون عمل کرد و ظلم بزرگی به نظام کرد با افتخار از آن یاد کردیم...



روحانی:
در زمینه سیاست داخلی اساس سیاست داخلی دولت تدبیر و امید بر مبنای تامین امنیت و ایجاد آرامش برای همه مردم ایران در تمام ابعاد زندگی‌شان خواهد بود مشق‌های اقتصادی،‌ فرهنگی،‌ شغلی حریم خصوصی و سایر ابعاد زندگی‌شان به گونه‌ای باشد که مردم در همه ایام شبانه‌روز در مکان‌های مختلف احساس امنیت و آرامش در ابعاد مختلف زندگی‌شان داشته باشند.

مساله دوم آزادی است که در همه ابعاد زندگی آزادی مسئولانه را احساس کنند جایی که نظرشان را اعلام کنند یا اینکه در انتخابات با آزادی تمام حضور پیدا کنند که متاسفانه امروز برخی از موارد آزادی حضور مردم در انتخابات با سختی‌گیری‌های که معتقدم به آن نیازی نیست همراه شده است که آقای دکتر عارف به یک دو نمونه آن اشاره کرده‌اند و من هم چند نمونه از آن را سراغ دارم اما باید با سعه‌صدر با این مسائل برخورد کرد.

مساله سوم عدالت در سراسر کشور و بحث حقوق شهروندی است که همه مردم کشور ما از هر قبیله و نژادی احساس کنند که شهروند یک کشور واحد هستند و از حقوق مساوی و عادلانه برخوردارند باید زمینه را برای مشارکت همه مردم فراهم کنیم تا با اعتماد کامل در بخش‌های مختلف سیاسی و اجتماعی مشارکت کنند و این مشارکت تنها برای انتخابات یا 22 بهمن نباشد.

برای این موضوع ما نیاز به عقلانیت و اعتدال داریم و باید از افراط و تفریط دوری گزنیم. در بحث سیاست خارجی نیز اینچنین است. ما در سیاست خارجی باید منافع و امنیت ملی کشور را حفظ کنیم و بتوانیم شرایطی را فراهم کنیم تا فرصت‌های لازم برای مردم ما در صحنه سیاسی‌، اقتصادی، فرهنگی و سایر بخش‌ها بوجود آید.

اینکه اشاره شد در دولت سازندگی یا اصلاحات سیاست خارجی اشکال و ایراد داشته است از بعضی از دوستان تعجب می‌کنم که به حرفی اشاره می‌کنند که در گوشه یک سایتی آن هم به صورت ناقص آمده است. خوب است کتاب اخیر آقای البرداعی (the age of deception) را نگاه کنند و ببینند که در آن می‌گوید که جنگ پشت دروازه ایران بود این تدبیر ایران بود که جلوی جنگ را گرفت و سه کشور را به تهران دعوت کرد و آنها "سپر انسانی" قرار داد کتابهای دیگری نیز در این زمینه نوشته شده است از جمله کتاب جک استراو که در آن گفته است جنگ حتمی بود و من اعلام کردم این جنگ احمقانه است و بخاطر آن من را برکنار کردند. واقعیات‌های تاریخی را تحریف نکنیم و بدانیم شرایط کشور چه بوده است و باید این شرایط را امروز هم برای کشور حفظ کنیم البته من تاکید می‌کنم در سیاست‌های خارجی سیاست‌های مهم همه‌جا تایید مقام معظم رهبری و هدایت‌های ایشان هم بوده است آنچه راجع به آن دو دولت گفته‌ام در واقع بخش بزرگی از آن هدایت‌های شخص مقام معظم رهبری بوده است.

نقدهای دیگر کاندیداها:

عارف: حرفی ندارم.

غرضی: کسری بودجه بسیار زیاد است و مشکلات داخلی بسیار فراوان است. آیا به اعتقاد شما با این وضع موجود سیاست‌های داخلی باید پیگیری شود یا سیاست‌های خارجی؟ اگر اعتقاد به این دارید که در این مرحله می‌توان بدون تائیدیه داخلی و استعداد وسیع با آمریکا مذاکره کنیم یا اینکه از طریق لابی‌ها آن را قانع کنید، فکر می‌کنید که موفق می‌شود؟ دوره‌ای از تاریخ را یاد شما می‌آورم که وقتی مصدق مجلس هفدهم را تعطیل کرد و مرحوم آیت‌الله کاشانی از ایشان فاصله گرفت، ایشان به آمریکا رفت و آمریکایی‌ها دیدند دست مصدق خالی است کودتا کردند و تمام این مجموعه‌ها را از بین بردند. البته به حمدالله مردم ایران در 22 بهمن، جوابشان را داد. شما شرایط فعلی را چه می‌بینید. این موضوع مورد تایید شماست که بدون تصحیح شرایط داخلی مذاکره کنیم؟

رضایی: صحبت‌های آقای روحانی و آقای جلیلی را که گوش می‌کردم به خودم می‌گفتم که الان حرف بزنم یا نزنم. اگر حرف نزنم، ظلم به تصمیم‌گیری مردم است و اگر حرف بزنم، اینها همه دوستان و عزیزمان ما هستند و بدون شک اگر دولتی تشکیل بدهم از تمام دوستان استفاده می‌کنم. اما اجازه بدهید به صراحت حرف‌هایم را بزنم. این تجربه تاریخی خوبی است. حال ننشینند و در آینده بگویند که اینها نشستند و پته همدیگر را رو کردند. این میز صداقت دولتمردان ایران را با مردم نشان می‌دهد که مسائلی را که داشتند مطرح می‌کنند و بعدا خود مردم جمع‌بندی می‌کنند، لذا نباید بگوییم که دشمنان سوءاستفاده می‌کنند حرفی نزنیم یا اینکه مسائل دیگری در ذهنمان باشد واقعیت این است که افراط و تفریط در زمان آقای جلیلی و هم در زمان آقای روحانی شده است، یعنی درست است که از جنگ جلوگیری کرده‌ایم اما آیا نمی‌توانستیم با بهای کمتر این کار را کنیم، باید اینقدر عقب‌نشینی می‌کردیم؟ در زمان آقای جلیلی بالاخره با سولانا روی 2700 سانتریفیوژ توافق کرده بودیم. قراردادی درست کرده بودیم و باید آن را به نقطه توافقی می‌رساندیم.

جلیلی در واکنش به رضایی: توافقی نبوده است.

رضایی: دکتر لاریجانی توافق کرده بودند، پس باید این قرارداد را ابتدا قطعی می‌کردیم و بعدا ادامه می‌دادیم. آیا این روش بهتر نبود؟ بنده در شورای عالی هسته‌یی بودم و گزارشات بعدا نیز به بعدا به دستم رسیده است. از اطلاعات باخبرم پس واقع این است که افراط و تفریط‌ها از سیاست اصلی نظام دور بوده است. البته دوستان با رهبری چک می‌کردند. بنده تمام جزئیات را می‌دانم، ولی بالاخره باید به افراط و تفریط‌ها پایان داده شود. اینها گذشت. سوال ما این است که می‌خواهیم از گذشته‌مان بدون کم و کاست دفاع کنیم؟ یعنی همه چیز درست بوده است؟ پس اگر همه چیز درست بوده است پس نباید مشکلی داشته باشیم. به نظرم دوستان اینطور خود را حق مطلق ندانند و در عوض بگویند اشتباهاتشان کجا بوده است. بالاخره انقلاب ما تازه‌پا است و باید مرتب تجربه کند و این تجارب را صادقانه منتقل کند یا اینکه اگر خودمان خواستیم مسئولیتی بگیریم، صادقانه اشتباهاتمان را اعتراف کنیم. من در دفاع آقای جلیلی، روحانی یا دوستانمان که همه از خود دفاع می‌کنند، این حرف‌ها را می‌زنم. نباید دفاع از خودمان را به دفاع از نظام و مردم ترجیح دهیم. ما در شرایط خاصی هستیم. شک ندارم که به فضل پروردگار متعال، با بسیج همه توانایی‌های ملت ایران می‌شود اقدامات بزرگ انجام داد، مشروط به اینکه صداقت را در پیش بگیریم. اشکالی ندارد که اشتباهات را صادقانه بگوییم.

جلیلی: بین حق و باطل راه رفتن، به معنای میانه‌روی و دوری از افراط و تفریط نیست. وقتی دیگر موضوع باطلی داریم، اینکه کسی بخواهد وسط اینها راه برود و بگوید حد وسط را عمل می‌کند، غلط است. اطلاعاتی که شما می‌فرمایید، مبنای درستی ندارد. آن زمان آقای لاریجانی بود که رفتند و معاون آقای لاریجانی و سولانا به توافقی رسیدند که سولانا زیرش زد و آن را قبول نکرد. البته آن نکته شما درست است که باید ارزیابی کنید و نباید مطلق‌نگر باشید.

رضایی: یعنی در زمان شما اشتباهی رخ نداده است؟

جلیلی: بله؛ من می‌گویم مثالی که شما زدید، در زمان آقای لاریجانی بود و از سوی سولانا رد شد و نه ایران ولی اینکه ارزیابی داشته باشیم خیلی خوب است و مرتب باید کاستی‌ها و ایرادات را ببینیم و رفع کنیم به خصوص برای دوره خود بنده.

حداد عادل: در تبلیغات انتخاباتی شما در زمینه سیاست خارجی آمده بود که باید با کدخدا کنار بیایید. اگر این کدخدا آمریکا است پس ما رعیت آمریکا هستیم.

جلیلی: در زمینه سیاست خارجی دفاع از حقوق و ارزش‌های کشور مهم است. البرادعی در صفحه 144 کتاب خود می گوید که پیشنهادهایی به ایران داده شد، نه تنها ناچیز بود، بلکه لحن بدی داشت. آقای روحانی در صفحه 583 کتاب خود می گوید متاسفانه در مقابل اگر نگوییم ایران هیچ ما به ازایی دریافت نکرد، اما این ما به ازا بسیار ناچیز بود و قول‌هایی انجام نشد و درخواست‌ها بیشتر شد.

در آن زمان هیچ خطری ایران را تهدید نمی کرد، زیرا ایران مقتدر بود و چون ایران با اقتدار بود آن ها به دنبال ایران آمدند.

قالیباف: در سال 82 که من فرمانده نیروی انتظامی بودم در جلسه‌ای به شما که دبیر شورای عالی امنیت ملی بودید ،گفتم که اجازه بدهید دفتر تحکیم وحدت به مناسبت وقایع سال 82 تجمعی در چارچوب قانون داشته باشد، اما شما گفتید که به دنبال دردسر نیستید و نیاز به مجوز نیست. با اصرار من دفتر تحکیم مجوز برگزاری تجمع در چارچوب قانون را گرفت ما در مسئله آزادی باید همان نگاه را به آزادی چه هنگامی که در مسوولیت و چه هنگامی که منتقد باشیم، داشته باشیم. من در سال 82 معتقد بودم که در پشت سر مسائل نه دانشجویان بلکه افراد دیگری هستند در حوادث کوی یا خوابگاه طرشت علامه نیروی انتظامی مقابل نیروهای شخصی ایستاد اگر من منتقد بودم باید به نیروی انتظامی مجوز ورود به دانشگاه داده شود به این دلیل که من مطمئن بودم بعضی افراد در شکل گیری این تجمعات نقش دارند و نه دانشجویان. در مجلس ششم در جلسه‌ای من توضیحاتی دادم که یکی از نمایندگان مستنداتی دارم که در تجمعات دخالت داشت. او وسط مجلس به من گفت که منظور شما من هستم و من گفتم نه. بخشی‌ از حرف‌های من در دانشگاه صنعتی شریف توسط voa و بی.بی.سی پخش شد و مطرح شد که من مواضع دوگانه گرفتم که این گونه نبود من هم طرفدار دادن مجوز به تجمعات قانونی بودم و هم معتقد بودم که پشت تجمعات دانشجویی دانشجویان قرار نداشتند، بلکه سایر افراد حضور داشتند.

حدادعادل: برخی دوستان طوری صحبت می‌کنند که انگار همه ما غیر مردمی هستیم و فقط جناب ایشان غصه این مردم را می خورند، این طور نیست، تنها راه‌ها متفاوت است، ما هم نگران مردم هستیم.

غرضی: به همه ایراد گرفتن اشکال ندارد، ماهیت را در نظر نگرفتن اشتباه است. استعداد کشور برای مقابله با مشکلات طی سال‌های گذشته متاسفانه به اندازه کافی تولید نشده است، آقای روحانی کسری بودجه و نبود تولید و بسیاری از مشکلاتی که داریم باعث این شده که دشمن دائما نقشه می‌کشد این‌ها ناشی از عدم استعداد داخلی است. بالاخره ارز 700 تومانی به 3500 رسیده و استعداد داخلی کاهش پیدا کرده و به همین خاطر دشمن طمع می کند. دوره های بعدی نیز نه دشمن عوض می شود نه ما عوض می‌شویم و نه ملت عوض می‌شود تا استعداد داخلی بالا نیاید دچار کسری می‌شویم.

ولایتی: بنده صحبت‌های آقای رضایی را تایید می‌کنم آقای لاریجانی در مذاکرات با آقای سولانا به جاهای خوبی رسیدند و قرار بود همین تعداد سانتریفیوژ داشته باشیم. اما بعدا آقای سولانا عقب نشینی کردند. دلیلش این بود که یکی مقامات بلند پایه در نماز جمعه گفته بود که ما مذاکره نمی کنیم آقای سولانا در زمان مذاکرات تلکس را به آقای لاریجانی نشان داده و گفته بودند مسوول اجرایی کشور گفته است که مذاکره نمی‌کنیم. و البته مشابه این را بنده در سیاست‌ خارجی در زمان خودم نیز سراغ دارم که اگر زمان باشد، عرض می کنم. دشمن در رفتار شما تناقض می‌بیند آقای لاریجانی زحمات زیادی کشیدند و به توافق هم رسیدند و می شد مسئله هسته‌یی را حل کرد، اما کسی یک مرتبه حرف دیگری زد چون آن شخص یا افراد منتسب به او در صحنه نبودند که بگویند ما این مساله را حل کردیم تا شخص یا افراد دیگری نگویند که ما مسئله را حل کرد‌ه‌ایم.

جلیلی: اظهاراتی که شما گفتید درست نیست.

ولایتی: هرکس هر چیزی می‌گوید شما می‌گویید درست نیست! بنده اطلاع دقیق دارم. درباره زمان بنده هم مشابه همین مساله وجود داشت که عرض خواهم کرد.

جلیلی: درباره همان مسائلی که شما سراغ دارید بنده اطلاعات کامل‌تری را می‌گویم.

غرضی: سوءاستفاده از مقام‌ها و منابع مختلف کشور و نبود انسجام به اینجا رسانده که شخصیت‌ها با تکیه بر دیدگاه‌ها و منابعی که در اختیار دارند اینگونه منافع کشور را به خطر می‌اندازند.

دفاع روحانی از خود:

 نکته‌ای که آقای حدادعادل راجع به مساله کدخدا گفت اجازه دهید سوال را مطرح کنم. پرسیده بودند که مذاکره با آمریکا راحت‌تر است یا مذاکره با اروپا که گفتیم اروپایی‌ها کدخدا دارند، ما برویم با همان کدخدا مذاکره کنیم، راحت‌تریم.

این‌که آقای جلیلی گفت که البرادعی گفته بحث سه کشور چگونه است باید بگویم این مباحث یک بخش مربوط به سال 82 و یک بخش مربوط به سال 84 است.

آخرین پیشنهاد اروپایی‌ها چه بود؟ این که البرادعی گفت سه کشور راه بازاری‌ها و چانه‌زنی را انتخاب کرده‌اند و آنچه می‌خواستند را ارایه ندادند در آن زمان دولت تازه عوض شده بود و ما تندترین جواب را دادیم، بادستور راه‌اندازی اصفهان آغاز شده بود.

اما از آقای قالیباف خیلی تعجب می‌کنم درست است ما باید رقابت کنیم، اما نه اینگونه، آقای قالیباف! دلم نمی‌خواست بگویم اما ناچار شدم شما گفتید که دانشجویان بیایند و گاز انبری عمل می کنیم و آنها را دستگیر می‌کنیم.

در آن زمان در مورد چند رییس کلانتری به شما تذکر دادیم، در آن زمان چه جوابی دادید، گفتید کل آدم‌های سالم من این تعداد هستند لذا معتقدم برنگردید به بحث‌های آن زمان این سینه پر از مسائل فراوان است بگذارید رقابت سالم، درست و دقیق باشد.

آقای قالیباف می‌گوید راجع به اقوام هم صحبت می‌کنیم آن موقع که در قدرت بودیم اینکار را انجام می‌دهیم چه اقدامی شورای عالی امنیت ملی راجع به اقوام کرده است، جز این‌که توصیه بوده حقوق حقه اقوام مورد توجه قرارگیرد اگر موردی اتفاق می‌افتاد صحیح نبود شورای عالی امنیت ملی برخورد می‌کرد. شما با این حرف اتهام به شورای عالی امنیت ملی می‌زنید.

من سرهنگ نیستم، حقوقدان هستم!

بنده فردی هستم که از ابتدای زندگی سیاسی مسیرم روشن است هیچوقت پادگانی فکر نکرده‌ام هیچوقت پادگانی عمل نکرده‌ام جزء افرادی هستم که حقوق خوانده‌ام سرهنگ نیستم حقوق می‌دانم، حواسمان باشد چگونه حرف می‌زنیم اینجوری با یک مساله برخورد نکنیم.

بنده نظرم این است که با همه اقوام و اقلیت‌ها مساوی برخورد شود. من که همواره حامی آزادی بیان بودم در زمان شاه روبروی شاه ایستادم بعد روبروی افراطیون ایستادم طرفدار آزادی بیان بودم خطم خط اعتدال بود؛ چرا اینگونه بحث می‌کنید این شیوه صحیح نیست حرف زیادی برای گفتن داریم.

قالیباف: در رابطه با بحث اقوام من گفتم شما در رابطه با آزادی چه دانشجویان، چه گروه‌ها و اقوام یکنواخت اقدام کردید، نگفتم دیدگاه‌تان نسبت به اقوام این است اما واقعیت این است که به هر حال امروز اقوام و مذاهب مختلف بر اساس قانون اساسی و در حوزه امنیت ملی حقوقشان آن طوری که قانون تعریف کرده تحقق پیدا نکرده است.

روحانی: این کاملا درست است.

قالیباف: شما دبیر شورای عالی امنیت ملی بودید؛ به هر حال شما مسئول بودید و می‌توانستید در حوزه سیاسی امنیتی ایفای نقش کنید.

روحانی: آقای جلیلی می‌دانند ما مصوبه‌ای برای احقاق حقوق اقلیت‌های قومی و مذهبی گذراندیم.

قالیباف: من در این مساله بحثی نداشتم. بحث من در رابطه با دانشجویان بود. در جلسه قبل، حتما آقای عارف یادشان هست که بهترین ارتباط بین پلیس و دانشجویان در زمان مدیریت من بود. یک نمونه بگویید که پلیس حرکت گازانبری داشته است؟ اصلا چنین حرکت‌هایی نبوده است. خود دولت اصلاحات این را تایید می‌کند. از قضا من در مقابل لباس‌شخصی‌ها ایستادم و گفتم کسی خلاف قانون نکند و هزینه‌اش را دادم. حرفم این بود که آن زمان می‌گفتم به دفتر تحکیم اجازه بدهیم طبق قانون احزاب تجمع کنند.

روحانی: من چه گفتم؟

قالیباف: شما گفتید دنبال دردسری؟ ولش کن! دو روز می‌آیند و می‌روند.

روحانی: این بود؟ این بود؟ سندش کو؟ من همانی را گفتم که قبلا به آن اشاره کردم. گفتم اگر می‌خواهید این‌ها را به خیابان بیاورید و بعد گازانبری این‌ها را محاصره کنید و برایشان پرونده درست کنید این کار را نکنید. اما اگر می‌خواهید آزاد بگذارید، بحث دیگری است.

قالیباف: اگر نیت‌خوانی بلدید، این هنر شماست.

روحانی: من نیت‌خوانی بلد نیستم.

قالیباف: نماینده رسمی دفتر تحکیم بعد از آن جلسه آمد من به ایشان عرض کردم قانون احزاب به شما اجازه می‌دهد محل تجمع، سخنران و موضوع را اعلام کن من هم امنیت را برقرار می‌کنم. بعد دیگر دفتر تحکیمی نبود که این کار را انجام دهد. من شما را به عنوان یک فرد معتدل می‌شناسم و اینکه نگاهی باز دارید. شما فکر می‌کنید ما نگاه پادگانی داریم. افتخار ما این است که مجاهد و رزمنده بوده‌ایم و ایستاده‌ایم از عزت این کشور دفاع کرده‌ایم. به این افتخار می‌کنیم و اصلا از این ناراحت نیستیم. اگر شما می‌گویید نگاه پادگانی، من می‌گویم شما در عین این که نگاهی باز دارید می‌گویید دنبال دردسر نگرد. چرا در کوی دانشگاه آن اتفاق افتاد اما در خوابگاه طرشت این اتفاق نیفتاد؟ چرا در کوی دانشگاه در سال 82 این اتفاق نیفتاد؟ زیرا پلیس اینجا ایستاد و از لباس‌شخصی‌ها و کسانی که این طرف بودند کتک خورد ما گازانبری عمل نکردیم بلکه ایستادیم و هزینه پرداخت کردیم.

غرضی: این بحث‌ها آیا به بینندگان کمک می‌کند که تشخیص دهند؟

مرتضی حیدری، مجری: ما اتفاقا در ماظره‌های قبلی هم دنبال بحث‌های اینگونه بودیم.

غرضی: این بحث‌ها مربوط به وقایع گذشته و بین دو نفر است این‌ها بین هم اختلافی دارند هیچ قاضی نیست جواب بدهد. این‌ها به چه درد مردم می‌خورد؟ می‌گویند یا تو حق بودی یا دیگری امکان ندارد از این بحث‌های دو طرفه کسی سود ببرد دعوای بین اشخاص و افراد می‌شود. شما باید نگاه کنید و برای 70 میلیون نفر و اداره کشور برنامه بدهید. هیچ‌کس اینجا برنامه فیزیکی نمی‌دهد همه برنامه‌های عرفانی و ادبیاتی می‌دهند نه سیاست خارجی اینجا حل می‌شود نه سیاست داخلی. من فکر می‌کنم به هیچ دردی نمی‌خورد.

مرتضی حیدری: نظر شما محترم است اما طبیعی است که عملکرد مدیران ارشد و استراتژیک کشور در آینده بخشی‌اش به رویه‌هایی برمی‌گردد که در گذشته مطرح می‌شد مسائلی که هم اینجا مطرح شد این روزها در خبرگزاری‌ها و سایت‌های اینترنتی و مناظرات بیرون از صدا و سیما مطرح می‌شود.

غرضی: آن‌ها مشغولتان می کنند به مسائل گذشته. آیا دعوای این‌ها حل می‌شود نمی‌شود.

روحانی: من می‌خواهم به ملت بزرگوار بگویم شیوه تخریب را نمی پسندم،‌ حاضر نیستم رقیبم را تخریب کنم و اسرار سری اینجا را افشا کنم و جملات را بالا و پایین کنم همان طور که آقای قالیباف بسیاری از حرف‌ها را زدند و من نگفتم اگرچه در حافظه‌ام بود. بحث من پلیس نیست. دست همه پلیس‌های خدمتگذار کشور را می‌بوسم بحث من شیوه آقای قالیباف است.

می‌رسم به آقای رضایی که با لحنی صحبت می‌کند مثل اینکه ایشان نظرات بسیار دقیقی داشتند. آقای رضایی شما همان کسی هستید که در جمع گفتید شورای سازمان ملل به مراتب بهتر از شورای حکام است و آقای روحانی چرا جلوی این کار را گرفته که پرونده از شورای حکام به شورای امنیت نرود. شما اینجا ما را نصحیت می کنید ما که نمی خواهیم اینها را بگوییم. چون شما آغازکننده هستید می گویم حرف‌های دیگر شما را هم دارم. اولین جلسات سری هسته‌یی را کدام سایت افشا کرد چه کسانی د رجلسه سران بودند که همه ناراحت شدند. آقای ولایتی آنجا حضور داشت. خیلی حرف‌ها هست که نباید گفته شود. اینجا جای این بحث‌ها نیست. رقابت سالم کنیم. از چه دفاع می کنید تمام گرفتاری‌های ما این است که همه تلاش نشد برای این که پرونده به شورای امنیت نرود. هیچ کس مقصر نبود امروز همه باید تلاش کنیم که پرونده که ظالمانه به شورای امنیت رفته به شورای حاکم برگردد.

رضایی: حرف اساسی من این بود که ما می‌خواهیم اطلاعاتی را به مردم بدهیم که مردم بر اساس آن برای سرنوشت خود تصمیم بگیرند، چرا طوری صحبت می‌کنیم که گویی هیچ اشکالی نیست؟ آیا معنای این حرف این است که اگر یکی از شما رییس جمهور شد می‌خواهد با همان وضع گذشته که امروز از‌آن دفاع می‌کند کشور را اداره کند یا نه؟ اشکالاتی بوده است چرا به آن اشکالات اشاره نمی‌کنید؟ به عنوان نمونه گفتم شما می‌گویید این مذاکرات منجر به این شد که جنگ نشود و نظام هم به هر حال کنترل می‌کند هم حرکات آقای جلیلی را کنترل می‌کند و هم حرکات آقای روحانی را اما بحث من این است که آیا نمی‌شد شما با هزینه کمتری این کار را می‌کردید> ببینید سوال ما چقدر مودبانه است، اما آقای روحانی اگر بخواهد با این عصبانیت و داد و بیداد کردن سکان کشور را به دست بگیرد خدا به این کشور رحم کند.

ما باید خونسردیمان را حفظ کنیم من که کسی را تخریب نکردم سوال مودبانه‌ای از هر دو طرف کردم زیرا اطلاعات دقیق دارم که به این صورت بوده است ضمن اینکه زمانی ما در حال تحریم نبودیم فکر می‌کردیم تحریم می‌شویم اشتباه می‌کردیم ،بله احتمال جنگ بود، اما جنگ را از طریق دیگری می‌شد کنترل کرد که اگر لازم شد خواهم گفت.

زمانی ما در حال تحریم بودیم اما آقایان گفتند کاغذ پاره‌ای بیش نیست، اتفاقا اشکال اساسی را در سیاست خارجی در مسئله تشخیص می‌دانم، زمانی جنگ نیست، اما تصور می‌کنند جنگ می‌شود. چه هزینه‌ی عظیمی کشور خواهد پرداخت یک تشخیص غلط چه مشکلاتی ایجاد می‌کند، زمانی می‌خواهد تحریم شود، اما می‌گویند نه تحریمی در پیش نیست، اینها خسارت وارد می‌کنند، اما بحث من این است ما که می‌خواهیم خود را در معرض انتخاب مردم قرار دهیم طوری صحبت کنیم که اگر اشتباهاتی بوده است که بحث ما در اینجا فعلا پرونده هسته‌یی است گفته شود که مردم بتوانند تصمیم بگیرند و براساس آن عمل شود.

روحانی: فقط من می‌خواهم این جمله را بگویم که من نه عصبانی شدم و نه ناراحت، البته چون اشکالات، اشکالات توهین‌آمیزی بود باید با صدای رسا جواب می‌دادم برای ملت عزیزم.



علی‌اکبر ولایتی:
بر پیامبر عظیم‌الشان اسلام درود می‌فرستم و این عید بزرگ و انسان‌ساز را به همه هموطنان و ایرانیان داخل و خارج کشور و همه مسلمانان و آزادیخواهان جهان تبریک می‌گویم. آرزو می‌کنم بتوانیم با درک عمیق و دقیق پیام آسمانی پیامبر عزیز برای گسترش عبودیت، معنویت، عقلانیت، اخلاق در جامعه تلاش کنیم. به همه مسلمانان جهان و ملت ایران، بانوان، ایثارگران، بسیجیان، نخبگان، دانشگاهیان، جوانان به خصوص رای‌اولی‌ها که آینده‌سازان کشور هستند، همکاران خودم در جامعه شریف پزشکی، پرستاران و پیراپزشکان، کشاورزان، کارگران و همه اصناف و بازاریان تبریک می‌گویم.

گاهی ممکن است برداشت نادرستی از مقام ریاست جمهوری وجود داشته باشد و او را حتی تا حد یک مدیر اجرایی ولی عالی‌رتبه تغییر دهیم. این برداشت در سایه دو اتفاق همزاد پدید آمده است. اول به خاطر مشکلات اقتصادی حاد جامعه و دوم تصویری که دولت کنونی از خود به جای گذاشته است. روش مدیریتی و شخصیت رییس‌جمهور باید به نحوی باشد که در چنین جایگاهی توان اجماع‌سازی داشته باشد. زیرا حوزه سیاست، حوزه اقناع و تدبیر است، نه سلسله مراتب و تحکم.

علت اینکه وارد رقابت‌های انتخاباتی شدم، این است که معتقدم حتی حل مشکلات اقتصادی هم در گروی اصلاح نگاه و اولویت‌هاست. بخشی از مشکلات اقتصادی ریشه در تحریم‌ها دارد. خیلی از مردم مطابق نظرسنجی‌ها اصلی‌ترین اولویت را مسائل خارجی و حل تحریم‌ها می‌دانند، لذا باید کسانی متصدی امور شوند که تجربه این کار را داشته باشند.

تجربه من در مصوبه 598 و اجرایی کردن آن و قرارداد 1975 است. به لطف الهی و رهبری‌های داهیانه امام راحل(ره) و در حال حاضر مقام معظم رهبری، رشادت‌های رزمندگان، پایمردی خانواده‌های ایثارگران به ویژه آزادگان و زحمات همکاران من در دستگاه دیپلماسی کشور اجرایی شدن این قرارداد به صورتی رخ داد که اولا تمام حقوق ملت ایران حفظ شد و برای اولین بار در تاریخ 200 ساله اخیر حتی یک وجب از خاک کشور به دست طرف مقابل نیفتاد. این را ما نماد مقاومت مدبرانه می‌دانیم و لذا معتقدیم همین مدل در موضوع هسته‌یی جواب می‌دهد.

هم اصرار بر حق غنی‌سازی و هم هدایت هوشمندانه به نحوی که با کشورهای دیگر قهر نباشیم زیرا وظیفه دستگاه دیپلماسی کاهش هزینه و نه صدور بیانیه و نه اعلام مواضع است. بنابراین با اطمینان به مردم عزیزمان می‌گویم که حل مساله هسته‌یی سخت‌تر از اجرایی کردن قرارداد 598 نیست.

از طرف دیگر، بخش زیادی از مشکلات ریشه در سوءتدبیر دارد که سوال این است که سوءتدبیر و ناکارآمدی از کجا می‌آید؟ از اینجا که خودمان را عقل کل بپنداریم و متخصصان را نادیده بگیریم، مدیران باتجربه را صرفا به خاطر اینکه با ما اختلاف نظر دارند، خانه‌نشین کنیم و با قوای دیگر درگیر باشیم و به جای چاره‌اندیشی برای حل مشکلات مردم و هم‌افزایی، انرژی‌های یکدیگر را خنثی کنیم.

اگر فردی در راس قوه مجریه قرار گیرد که نوعی مقبولیت بین جناح‌های درون نظام، مدیران باتجربه و متخصصان داشته باشد، قطعا مشکلات با سرعت حل می‌شود زیرا او می‌تواند کارآمدی را افزایش دهد. غلط است که کارآمدی را صرفا به حوزه‌های عمرانی، تنزل دهیم. از طرف دیگر وضعیت اخلاقی موضوعی مزید بر این وضعیت است. اگر فردی باشد که گفتار، رفتار و گذشته او زمینه‌ساز تزریق آرامش با جامعه باشد، مردم در سایه او احساس آرامش و اعتماد کنند، آنگاه است که می‌دانند قرار نیست هر روز شاهد دعوا باشند. لذا گرایش بنده اخلاق‌گرایی، عقلانیت و ثبات سیاست و مدیریت است. چنین دولتی در سطح داخلی نیز باید اصول قانون اساسی را در زمینه آزادی مقید باشد و فقط شعار ندهد. اگر این رخ دهد و مدیران خانه‌نشین نباشند و به کار گرفته شوند، انسجام ملی تقویت می‌شود، بازسازی اعتماد صورت می‌گیرد، سرمایه اجتماعی شکل می‌گیرد و امنیت ملی خود به خود تقویت می‌گردد. برای نشاط و همدلی باید زمینه حضور همه را فراهم کنیم. فقط شعار ندارد و رسانه‌ها را آزاد سازد.

انسجام داخلی و تعامل سازنده و فزاینده با جهان باید به طوری باشد که کشور را به سمت سازندگی بیشتر و برخورد اصلاح‌طلبانه با مسائل مبتلابه کشور اداره کرد. بر اساس اصول عزت، حکمت و مصلحت، باید با دنیا رابطه خود را تقویت کنیم. اگر من رییس‌جمهور شوم، تعامل سازنده و فزاینده با کشورهای جهان برقرار خواهم کرد. من همه مسئولیت سیاست خارجی را می‌پذیرم و در چارچوب نظام و خطوط کلی رهبری، سیاست نظام را در روابط بین‌المللی اعمال خواهم کرد.

رابطه با چند کشور محدود آفریقایی و آمریکای لاتین خوب است اما آورده‌ای برای نظام ندارد، بلکه باید به خارج کشور سفر کرد و به دیدن کشورهای دیگر رفت. باید رفت و آمد سران کشورها را در کشور تسهیل کرد باید زمینه را طوری فراهم کرد که رفت و آمد بین ایران و دیگر کشورها طوری باشد که عزت مردم ایران حفظ شود.

گذرنامه مردم ایران نباید طوری باشد که اگر در جایی مورد بازرسی و ورود قرار می‌گیرند، مورد احترام نباشند و امروز ما می‌بینیم که متاسفانه برخورد کنسولی با مردم در خارج از کشور خوب نیست. باید تصویر کشور خودمان را در انظار دیگران بهبود بخشیده و این جزو شایستگی‌های مردم ایران است که سیاست خارجی آنطور عمل ‌کند که برخورد دیگران با ما مطابق شأن مردم ایران باشد.

نقدهای دیگر کاندیداها:

روحانی: باید کشور را به گونه‌ای اداره کنیم که همه چیز را با هم ببنیم. اگر کارخانه‌ها بخوابند، مساله استقلال کشور مطرح می‌شود. اگر مردم دچار مشکلات اقتصادی شود عزت آنها زیر سوال می‌رود باید منافع ملی را ببینیم من گفته‌ام خیلی خوب است که سانتریفیوژها بچرخد اما به شرط اینکه صنعت،‌اقتصاد و زندگی مردم هم بچرخد. عده‌ای که پیش‌بینی‌هایشان درباره شورای امنیت وسازمان ملل غلط درآمد در واقع نتوانستند مسائل بین‌المللی را بشناسند شرایط امروز ما بسیار حساس است و کسانی که تجربه دارند و دنیا را می‌شناسند و می‌توانند با مذاکره و منطق پیش روند باید دیپلماسی هسته‌یی را به دست بگیرند برای حل و فصل مسائل بین‌المللی باید قدرت داخلی خود را تقویت کنیم تقویت قدرت داخلی به وسیله ایجاد یک دولت فراجناحی است که می‌تواند از همه نیرو‌های کارشناس استفاده کند قدرت ملی به وسیله دادن آزادی بیان به مردم فراهم می‌شود قدرت ملی به وسیله حضور همه مردم در همه زمینه‌های محقق می‌شود باید اول قدرت ملی خود را بسازیم و سپس با تدبیر با دنیا سخن بگویم مگر کشور از جنگ خارج نشد و مگر فرصت برای دانشمندان هسته‌یی فراهم نشد می توان از این تجربه‌ها استفاده کرد و فرصت لازم را به وسیله مذاکره واقعی فراهم کرد باید مسئله و راه حل‌های آن را بشناسیم سیاست خارجی برای ما بسیاری مهم است و باید قدرت در دست بگیرند که تجربه لازم را برای حل و فصل مسائل هسته‌یی داشته باشند تا بتوانند مشکلات مردم را حل کنند.


بخش دوم مناظره

پرسش 4: مرز بین سیاه‌نمایی و نقد چیست؟

روحانی: موضع نقد این است که واقعیتی اتفاق افتاده و اشکال و ایرادی دارد که باید تبیین کنیم که این ایراد و اشکال یا در نوع تصمیم‌سازی یا در تصمیم‌گیری و یا در مقام عمل به وجود آمده است. باید نقد کنیم و بگوییم ایراد کجاست و چطور باید آن را رفع کرد. با نقد نقادان ارزیابی صورت می‌گیرد و موجب می‌شود در سیکل تکمیل امور قرار بگیریم.

اما سیاه‌نمایی به این معناست که اگر نقصی است آن را چند برابر کنیم و واقعیت را به مردم نگوییم. واقعیت‌هایی وجود دارد که واقعا به قول آقای حداد سرد است. واقعا در مسائل اقتصادی شرایط مردم سرد است. وضعیت جوانان در آزادی و در دخالت‌هایی که در زندگی خصوصی مردم می‌شود، سرد است اینها واقعیت‌هایی است که وجود دارد. ما باید این واقعیت‌ها را بگوییم اما به اندازه بگوییم.

پرسش :16مهم‌ترین میراث امام(ره) چیست و چگونه از این ظرفیت در برنامه‌های خود استفاده خواهید کرد؟

روحانی: مهم‌ترین میراث امام جمهوری اسلامی و نظام است. امام میراث‌های گرانقدری گذاشتند، استقلال، عزت، سربلندی ایران، آزادی، اجرای احکام اسلام و فقه حکومتی از میراث‌های امام است، اما مهم‌ترین میراث امام(ره)، جمهوری اسلامی است که هم بر جمهوریت تکیه دارد و هم اسلامیت.

امروز برخی فکر می‌کنند جمهوری اسلامی یعنی تنها اسلامیت و ولایت فقیه. اگرچه ولایت فقیه جایگاه رفیعی دارد و باید تبعیت شود، اما جمهوریت نیز جایگاه بالایی دارد. تمام امور طبق اصل ششم قانون اساسی بر مبنای آرای مردم است. امام(ره) می‌خواست جمهوری اسلامی هم جمهوریتش و هم اسلامیتش حفظ شود. 24 خرداد که روز انتخابات هم شوراها و هم ریاست جمهوری است، مظهر مردم‌سالاری دینی است.

امام(ره) بر وحدت هم تاکید می‌کردند. امروز علما، مراجع و حوزه‌ها و صاحبنظران می‌توانند کاری کنند که وحدت کلمه تحقق پیدا کند.


متن کامل صحبت‌های پایانی دکتر روحانی که نیمه‌تمام ماند

حسن روحانی: در آخرین لحظاتی که در محضر مردم هستم از همه اقشار مردم تشکر می کنم و این نکته را می‌گویم که:

نیامدم تا در مقابل عزیزان دیگر خودنمایی کنم، فقط از مردم عزیزمان می‌خواهم نه به جملات زیبا بلکه به تدابیر محکم، نه به ادعاها بلکه به عملکردها، نه به فیلم های تبلیغاتی بلکه به واقعیت‌های عینی، نه به ستادهای پرزرق و برق و پوسترهای رنگی بلکه به استقامت در نظر و آینده‌نگری رأی دهند.

چهل سال است که با سخنرانی و مصاحبه و میز خطابه با شما سخن گفته‌ام؛ اما هیچگاه شما را فریب نداده‌ام؛ خلاف عقیده‌ام سخن نگفته‌ام و در معاملات کثیف سیاسی و اقتصادی وارد نشده‌ام.

هیچگاه نمی‌خواهم سیاستمدار مشهوری باشم و همواره سربلندی نظام و رفاه مردم را بر محبوبیت و عوام فریبی ترجیح داده‌ام.

نمی‌گویم بهترین انتخاب برای مردم ایران هستم ولی امیدوارم همه توان خود را طبق اخلاص بگذارم و جرعه آبی در کام تشنه شما مردم بریزم.

امیدوارم دولت شما، یعنی دولت تدبیر و امید، چنان برنامه ریزی میکند که:

نگران تعالی بیشتر و روابط بهتر با دیگران باشید تا پرداخت اقساط و وام‌های جدید

زمان بیشتری را با خانواده و دوستانتان بگذرانید، غذای مناسب و سالمتری میل کنید، و مسکن راحتتری داشته باشید، از امکانات بهداشتی و درمانی بهتری بهره ببرید و بتوانید به هرجا که دوست دارید سفر کنید.

دیگر نگویید «هر سال دریغ از پارسال»

پیشنهاد میکنم امروز تصمیم بگیرید نه فردا

با رأی دادن به آشتی، راستگویی و درستکاری، شادی را تضمیین کنیم.

هر روز از زندگی باید تصمیم گرفت‌. تصمیم‌های بزرگ، روزهای مبارک را می‌آفریند. چه کسی می‌داند شاید این آخرین امکان برای آسایش و امید فرزندانمان باشد.

همه دلشکسته‌گان و خستگان از فریب و فساد و فخرفروشی؛  از شما می‌خواهم، از همه زنان، مردان، جوانان، کشاورزان، اصناف، صنعتگران، کارگران، معلمان، اساتید، دانشجویان و سایر اقشار:

با صندوق آرا قهر نکنید. فهر با صندوق یعنی خداحافظی با سیاست مداران و حقوق دانان و خوشامدگویی به فرماندهان و مدیران میانی.

دیروز در وبلاگی به این دل نوشته برخوردم و دیدم وصف حال برخی از ماست. دلم می‌خواهد این نوشته را سرآغاز گفتار پایانی خود قرار دهم.

این روزها خیلی از ما:

کمتر می‌خندیم و دوستان کمتری داریم.

تا دیروقت بیدار می‌مانیم و خسته از خواب برمی‌خیزیم.

خیلی کم مطالعه می‌کنیم و اغلب اوقات فقط تلویزیون تماشا می‌کنیم.

ساختمان‌های بلندتر داریم اما سلیقه‌های پایین‌تر، بزرگراه‌های پهن‌تر اما دیدگاه‌های باریکتر

بیشتر خرج می‌کنیم اما کمتر داریم‌، بیشتر می‌خوریم اما کمتر لذت می‌بریم

درآمدهای بالاتری داریم اما اصول اخلاقی پایین‌تر

عجله کردن را آموخته‌ایم و نه صبر کردن

می‌خواهیم به ماه برویم اما حوصله نداریم به مادرمان سر بزنیم

می‌خواهیم اتم را بشکافیم اما تعصب و لجاجت خود را نه!

فرصت بیشتر اما تفریح کمتر؛ درآمد بالاتر اما طلاق بیشتر؛ خانه‌های بزرگتر اما خانواده‌های کوچکتر

از کنترل نامحسوس پلیس بیشتر از نظارت کرام‌الکاتبین حساب می‌بریم

اکنون زمان غذاهای آماده اما دیر هضم است،  زمانه مردانی بلند منظر ولی کوتاه نظر!

 

* فیلم کامل این مناظره را در دو قسمت می‌توانید در گالری فیلم مشاهده کنید:
قسمت اول
قسمت دوم



نظرات شما ارسال پیغام جدید


هیچ پیغامی ارسال نشده است.

جستجو

پر بیننده ترین ها